HARDE NOOT VOOR MODEL / DE STRIJD IN DE ARDENNEN (20 - 26 DECEMBER 1944),




Generaal Heinrich von Luttwitz ,commandant van het Duitse 47 e pantserkorps ,verklaarde na de oorlog : als de Amerikaanse 101 e luchtlandingsdivisie de race naar Bastonge tegen de 2e panzerlehrdivision op 18 december niet had gewonnen ,zouden wij op 22 december aan de Maas hebben gestaan .'
Dit was geen grootspraak .Op 18 en 19 december bevond zich tussen de Ourthe en de Maas ,op enkele genie eenheden en verspreide pantser patrouilles na, geen Amerikaanse troepen en de Duitsers hadden zonder tegenstand kunnen oprukken naar Namen en Dinant .
In feite echter slaagde het direct na aankomst zeer agressief optredende garnizoen van Bastogne erin de Duitse Pantserdivisies aan de west -zuid -en noordzijde van de stad drie dagen tegen te houden .Een fantastische prestatie ,waardoor de vaart uit Manteuffels opmars werd gehaald en Hodges gelegenheid kreeg een verdedigingslinie in te richten van Marche tot Grandmenil .
Toen de Duitsers ondanks hun overmacht er niet in slaagde de Amerikaanse verdedigingsgordel rondom Bastogne te doorbreken ,restte hun niets anders dan de stad te omsingelen .
In de nacht van 20 op 21 december sloten zij de ring door de weg van Bastogne naar Neufchateau af te snijden .
Hitler beval Model op dat moment niet al te veel kracht en tijd meer aan Bastogne te verspillen en vort te gaan met de opmars naar de Maas .
Maar dat was geen eenvoudige zaak, nu de Duitsers gedwongen waren langs smalle ,slecht begaanbare binnenweggetjes om het Amerikaanse bastion heen te trekken , in plaats van over de grote verkeersweg recht door te rijden naar Marche en Namen.
Het betekende veel tijdverlies en enkele dag dat de Duitsers verder achterraakten op het schema ,was winst voor de Amerikanen .
De eenentwintigste probeerden de Duitsers nogmaals een doorbraak te forceren in de sector Monschau Butgenbach Malmedy .
Zonder rekening te houden met hun eigen verliezen vielen zij achtenveertig uur lang onafgebroken aan.
Ze wonnen geen terrein .
Meer succes hadden de Duitsers bij St Vith .
Van twee kanten drukten zij daar het Amerikaanse 'hoefijzer 'in elkaar en dwongen Hasbroucks mannen terug te trekken over de Salm .
Nu lag de weg van St Vith naar Houffalize voor de Duitsers open en toen op 23 december ook St Hubert genomen was, hadden zij een uitstekende dwarsverbinding van het noordoosten naar het zuidenwesten .
Een derde aanval ,uitgevoerd door de 2 e en de 9 e SS pantserdivisie ,was gericht tegen de Amerikaanse 81 e parachutistendivisie ,die bij de Salm in stelling lag nu genoodzaakt werd over deze rivier terug te trekken .
In het zuiden tenslotte slaagde de 2 e pantserdivisie erin door te stoten naar Celles en bij het vallen van de avond van 23 december stonden Manteuffels tanks nog slechts zestien kilometer van Dinant en de Maas .
Montgomery maakte zich daar vooralsnog geen grote zorgen over .Hij was over het verloop van de slag sinds hij op 29 december het commando in het noorden had overgenomen ,niet ontevreden .Hij wist dat het oorspronkelijke plan van de Duitsers was recht naar het westen door te stoten en dan tussen Luik en Namen de Maas over te steken .
Vandaar liep de kortste weg naar Antwerpen .Maar nu waren zij gedwongen af te zwenken naar het zuidwesten ,een gebied waar zij voorlopig weinig kwaad konden .
Het speelde Motgomery in de kaart dat Manteuffel nu de wegen van St Vithe naar LaRoche en St Hubert tot zijn beschikking had, want deze wegen liepen immers naar het zuidwesten en dat was precies de richting die Montgommery de Duitsers wilde dwingen te gaan .
Hoe verder zij die kant optrokken ,des te kwetsbaarder zouden zij worden en des te kleiner werd de kans dat zij nog voldoende krachten konden concentreren om een doorbraak te forceren tussen Malmedy en Marche en de wegen naar het noordwesten open te breken .
De Britse Veldmaarschalk dacht aan Alam Halfa ,waar hij de Duitse speerpunt eveneens had kunnen ombuigen met noodlottige gevolgen voor de tegenstander .
Hij was vol vertrouwen ,vooral ook omdat op 22 december ,geheel volgens Pattons belofte , het 3e leger in het zuiden tegen de Duitse flank in het offensief was gegaan en zich moeizaam een weg vocht naar Bastogne .
De Duitsers waren wel verrast door de snelheid waarmee Patton zijn divisies had kunnen losmaken uit Saarfront en naar het noorden had gezonden ,maar onverwacht kwam de aanval van het 3 e leger voor hen niet .want tijdens hun snelle opmars waren de Amerikanen bijzonder onvoorzichtig ,omgesprongen met hun radio en telefoonverbinding .
De Duitsers kregen dus kans zich schrap te zetten en op alle wegen versperringen aan te brengen die vanwege het bergachtige , bebost terrein niet gemakkelijk konden worden gepasseerd door een omtrekkende beweging .
De eerste twee dagen boekten Pattons divisies slechts weinig terreinwinst . in Bastogne begon het belegerde garnizoen zich inmiddels ernstig zorgen te maken over de langzame opmars van het 3e leger .
Generaal Mc Auliffe , de garnizoenscommandant ,had op 22 december vol vertrouwen een ultimatum van Von Luttwitz afgewezen .
De Duitse generaal dreigde de stad in puin te schieten als de 101 e parachutistendivisie zich niet binnen twee uur eervol zou overgeven .
Toen Mc Auliffe de brief von Lutwitz die door parlementairs naar zijn hoofdkwartier was gebracht ,had gelezen ,lachten hij schamper en zei 'Aw ,nuts ! het ultimatum vond hij volkomen onzinnig ,want hij was ervan overtuigd dat zijn troepen druk bezig waren de Duitsers er van langs te geven en hij maakte zich over het feit dat hij omsingeld was , niet erg ongerust .
Zijn antwoord aan de Duitse generaal luidde dan ook kort en krachtig : 'aan de Duitse commandant : NUTS !
De Amerikaanse commandant .'
Het zware artilleriebombardement bleef uit , maar in die nacht viel de luftwaffe Bastogne aan en de volgende vier nachten zouden de bombardementen met regelmaat van een klok worden herhaald .
De Duitsers bleven de Amerikaanse verdedigingscirkel rond Bastogne aftasten .
Maar zagen voorlopig af van een grootscheepse aanval . Toch werd reeds op 23 december de situatie voor de 101e parachutistendivisie kritiek .
De oorzaak was een ernstige tekort aan munitie , brandstof en voedsel .Kolonel Sherburne , die in de loop van de dag de ronde maakte langs de Amerikaanse batterijen , kwam tot de conclusie dat er minder dan tien granaten waren voor elk stuk zwaar ge schut en onmiddellijk ging dan ook de order uit, dat er alleen gevuurd mocht worden als men 'het wit van de ogen van de vijand kon zien '
Maar nog altijd had men goede hoop op een spoedige ontzet en inderdaad slaagde een pantsercolonne van het 3 e leger erin langs de weg Arlon Bastogne de vesting tot op tien kilometer te naderen .
Een felle Duitse tegenaanval dwong de mannen van Patton echter weer tot de terugtocht .
Gelukkig klaarde het weer in de morgen van 23 december op , zodat 241 C47 transportvliegtuigen 144 ton voorraden en munitie in Bastogne konden afwerpen .
De volgende dag keerden de C47 's terug en wierpen nogmaals honderd ton af . Het was niet genoeg ,maar het voorbeeld van de logge toestellen , die laag dwars door het zware Duitse afweervuur vlogen en hun koers niet wijzigde . Ook al stortten andere links en rechts brandend neer ,gaf de ingesloten troepen zoveel moed , dat zij bereid waren nog wekenlang genoegen te nemen met schamele maaltijden .
De verbeteringen in het weer had ook voor andere sectoren ingrijpende gevolgen . Niet alleen kon de luchtmacht nu de verdedigers van Bastogne krachtige steunen door de Duitse stellingen te bombarderen , ook de Manteuffels speerpunt voor Dinant kreeg het zwaar te verduren . De sneeuw , die enige dagen tevoren was gevallen ,hielp de geallieerde piloten hun doelen te vinden .Tanks en infanterieconcentraties staken duidelijk af tegen de witte ondergrond en overal verraadden sporen van rupsbanden de posities van tanks , die verdekt waren opgesteld in de bossen . Weldra stonden op vele plaatsen de dennenbossen in brand en werden oprukkende Duitse colonnes uiteengeslagen . het getij begon nu definitief te keren .
Manteuffel en Model beseften nu dat zij Antwerpen onmogelijk zouden kunnen bereiken ( iets waarin zij van het begin af aan toch al niet hadden gekloofd ) en dat zij nog maar weinig kans hadden de Maas te over te steken .
Behalve door de steeds krachtiger wordende tegenstand van de Amerikanen en de aanvallen uit de lucht , werd de verdere Duitse opmars ook verlamd door een ernstige benzinegebrek .
Hitler had zijn belofte weer eens niet gehouden en de Duitse tanks kregen slechts 1 derde van de hoeveelheid brandstof die ze was toegezegd .
De Hoop op grote hoeveelheden buitgemaakte Amerikaanse benzine was nu ook vervlogen .
Model legde daarom aan Hitler een nieuw plan voor .
Het beste zou zijn op de westflank bij Dinant een sterk front te handhaven ,terwijl Manteuffels tussen de maas en de Ourthe en Dietrich tussen de Ourthe en de Salm naar het noorden stootten .
Als dan ook van de Roer uit een offensief in de richting van Maastricht geopend zou worden , kon Aken worden heroverd .
Hitler ging met dit voorstel akkoord .Voorwaarde voor het slagen van dit plan was echter dat eerst Bastogne zou worden veroverd .
Voor dit nieuwe offensief op de belegerde vesting bracht Manteuffel de verse 15 e pantsergrenadierdivisie naar de noordwestelijke sector van de Omsingelingsring .

In de kerstnacht begrepen de verdedigers van Bastogne dat er een nieuwe aanval op til was. Twee keer werd die nacht het schamele kerstfeest van de Amerikaanse parachutisten verstoord door aanvallen van de luftwaffe .
De aanval begon kort voor drie uur in de ochtend van eerste kerstdag .In het donker slaagde enkele infanterie eenheden erin de Amerikaanse linie te doorbreken en bij het eerste ochtendlicht sloegen tanks een vrijgrote bres in het Amerikaanse front .
Mc Auliffe had echter met deze mogelijkheid rekening gehouden en antitankgeschut stond zodanig opgesteld ,dat de binnendringende Duitse tanks aan beide flanken onder vuur kon nemen .
Alle achttien Duitse tanks werden buiten gevecht gesteld en tegen de middag was het gat in de Amerikaanse frontlijn weer gedicht .
Diezelfde morgen stond de voorhoede van de Duitse 2e pantserdivisie op de Heuvelrug bij Dinant gereed om door te stoten naar de Maas ,zodra er voldoende benzine en versterkingen waren gearriveerd .
Verkenningspatrouilles hadden vastgesteld dat er aan de oever van de Maas een scherm van Britse tanks stond opgesteld ,maar wat de Duitsers niet wisten was, dat de Amerikaanse 2e pantserdivisie oprukte naar hun noordflank .
Tegen de middag hadden de Amerikanen de toevoerweg naar Dinant afgesneden en de bossen bij Celles ,waarin de tanks van de Duitse voorhoede zich hadden genesteld , omsingeld .
Manteuffels speerpunt was gevangen ! twee dagen lang vochten de Duitsers verbeten om weer vrij te komen terwijl de panzerlehrdivision en de 9e pantserdivisie vergeefs probeerden van de andere kant hun omsingelde kameraden te hulp te komen .
Tegen de avond van 27 december was de speerpunt Manteuffels 5e pantserleger vernietigd en trokken de andere divisies terug op Rochefort .
En hiermee was dan voor de Duitsers de kans op de Maas over te steken voorgoed verkeken .
Ook op eerste en tweede kerstdag bleven de Amerikaanse en Britse luchtstrijdkrachten bij helder vriesweer de Duitse stellingen en aanvoerwegen zwaar aanvallen .
En ook de wegen spoorlijnen en vliegvelden in het Rijland kregen de volle laag .
In de morgen van 26 december hernieuwden de Duitsers hun druk op de westelijke sector van het Amerikaanse front rondom Bastogne , maar de Amerikaanse linies hielden stand .
Intussen naderden uit het zuidwesten de tanks van het 3e leger steeds dichter de omsingelde stad , tot om drie uur in de middag de voorhoede Bastonge tot op acht kilometer was genaderd .
Pattons tanks begonnen juist het dorpje Sibret aan te vallen toen zij 'honderden 'transportvliegtuigen over zagen vliegen op weg naar Bastogne .Dit gaf de mannen zoveel moed, dat zij besloten Sibret te laten voor wat het was en rechtstreeks door te stoten naar Bastogne .
Om tien minuten voor vijf bereikte de eerste tanks de linies van de 101 e parachutistendivisie . De Duitse omsingeling was doorbroken !
Het ontzet kwam geen dag te vroeg ,want vooral voor de gewonden ( burgers en militairen ) in de noodhospitalen was de toestand onhoudbaar geworden .
In de kerk lagen de gewonden in lange rijen op de vloer en zo dicht bijeen ,dat ze nauwelijks bereikt konden worden door de hospitaalsoldaten en verpleegsters .In de alkoof bij het altaar werkten twee chirurgen onafgebroken dag en nacht door .
Een ander noodhospitaal was gevestigd in een garage .Een militair arts beschreef de situatie als volgt , de gewonden werden neergelegd op zaagsel en toegedekt met dekens en parachutes .
Tegen de achtermuur werden diegenen gelegd ,die niet ouden herstellen .Als weer iemand gestorven was, werd hij naar een ander gebouw gebracht .
Naarmate het weer kouder werd ,kwamen er steeds meer mannen met bevroren voeten binnen .
Zij werden in een apart gebouw gelegd en van de nek tot de enkels bedekt .Hun voeten moesten bloot blijven .
In de kerstnacht werd een van de verzamelplaatsen voor gewonden getroffen door een brandbom .
Iedereen die gemist kon worden ,ging erheen om de gewonden naar buiten te brengen .
Later werd de situatie beter, maar nog altijd stierven er veel mensen , die gered hadden kunnen worden aks we hen beter hadden kunnen verzorgen en behandelen .
Daarom zonden we parlementairs naar de Duitsers om te vragen of wij onze ernstige patienten door de Duitse linies mochten evacueren .
De Duitse commandant zei dat hij erover na zou denken en de volgende dag zijn antwoord zou geven .
Maar toen was het niet meer nodig , want Pattons voorhoede had ons al bereikt en achter de tanks reden veertig ambulances de stad in om de meeste ernstige gevallen met spoed naar elders af te voeren .'